Bé Gái Còn Nhỏ Có Cần Dùng Dung Dịch Vệ Sinh Không?

Nghe đến cụm từ "dung dịch vệ sinh cho bé gái", phản ứng đầu tiên của không ít bố mẹ có lẽ là: "Lại thêm một món người ta nghĩ ra để mình phải mua cho con chứ gì?"

Câu hỏi này thực ra rất đáng đặt ra.

Bé đã có sữa tắm. Hằng ngày vẫn tắm bằng nước sạch. Vùng nhạy cảm cũng đâu phải chỗ cần "làm sạch thật mạnh". Vậy tại sao một bé gái 2 tuổi, 3 tuổi hay 5 tuổi lại cần thêm một sản phẩm riêng?

Nếu ai nói rằng cứ là bé gái, hoặc cứ đủ 2 tuổi, thì nên bắt đầu dùng dung dịch vệ sinh mỗi ngày, là chưa hợp lý. Các hướng dẫn nhi khoa hiện nay tập trung trước hết vào nước sạch, giữ vùng ngoài khô thoáng, lau đúng cách và tránh những yếu tố dễ gây kích ứng như xà phòng mạnh, sản phẩm có hương liệu hay quần áo ẩm chật.

American Academy of Pediatrics thậm chí khuyến nghị ở trẻ nhỏ nên dùng nước để làm sạch vùng âm hộ, giữ vùng này sạch và khô, đồng thời tránh sản phẩm có hương liệu khi da đang nhạy cảm.

Còn nếu trường hợp vùng nhạy cảm của bé gái trước tuổi dậy thì lại là khu vực khá dễ bị đỏ, ngứa, rát hoặc kích ứng thì mẹ bĩm giải quyết như thế. Muốn biết bé gái có cần dùng dung dịch vệ sinh không, có lẽ nên bắt đầu từ việc hiểu cơ thể con trước, thay vì bắt đầu từ một chai sản phẩm.

Vùng nhạy cảm của bé gái có giống của người lớn

Cơ thể một bé gái trước tuổi dậy thì có những khác biệt sinh lý khá rõ so với phụ nữ trưởng thành. Trước dậy thì, lượng estrogen thấp khiến lớp biểu mô vùng sinh dục mỏng hơn; bé cũng chưa có lớp mỡ ở môi âm hộ và lông mu phát triển để tạo thêm lớp bảo vệ. Môi trường âm đạo ở giai đoạn này cũng thiên về trung tính hơn so với môi trường acid sau dậy thì.

Ngoài yếu tố sinh lý, còn một chuyện rất đời thường: trẻ nhỏ chưa giỏi tự vệ sinh.

Một bé vừa bỏ bỉm có thể lau chưa sạch. Một bé mới đi mẫu giáo có thể tự đi vệ sinh nhưng lau từ sau ra trước. Một bé chạy nhảy cả buổi rồi ngồi trong quần áo ẩm khá lâu. Có bé lại thích ngâm bồn với nhiều bọt tắm thơm.

Những điều tưởng rất nhỏ đó lại có thể quan trọng hơn việc trong nhà đang có chai dung dịch vệ sinh nào.

Lưu ý trẻ trước tuổi dậy thì có cấu trúc vùng sinh dục khiến khu vực này dễ bị ảnh hưởng bởi vệ sinh chưa đúng; xà phòng thơm, bath bomb, quần áo ẩm và thói quen lau chưa đúng đều là những yếu tố cần lưu ý.

75% trường hợp nhiễm bệnh phụ khoa không có lý do

Khi con than ngứa hoặc mẹ thấy vùng ngoài hơi đỏ, phản xạ thường gặp là nghĩ ngay đến "vi khuẩn", "nấm" rồi tìm một sản phẩm làm sạch mạnh hơn.

Children's Mercy cho biết viêm âm hộ - âm đạo không đặc hiệu có thể chiếm tới khoảng 75% trường hợp ở bé gái trước tuổi dậy thì. Nhóm này thường liên quan đến kích ứng, vệ sinh chưa phù hợp hoặc các yếu tố sinh hoạt hơn là một tác nhân nhiễm trùng cụ thể. Những biện pháp được nhấn mạnh trước tiên gồm tránh xà phòng mạnh, tắm bọt, chất giặt tẩy có hương liệu và ưu tiên quần lót cotton rộng thoáng.

Con số này làm thay đổi cách mình nhìn vấn đề.

Khi bé khó chịu, câu hỏi đầu tiên chưa chắc phải là:

"Mua dung dịch gì cho con?"

Mà có thể nên là:

• Hôm nay con có mặc quần ẩm lâu không?
• Quần lót có chật quá không?
• Con đang lau từ trước ra sau hay ngược lại?
• Nhà mình có vừa đổi sữa tắm, nước giặt hoặc nước xả mới không?
• Con có thường xuyên dùng khăn ướt có hương liệu không?
• Có phải vì thấy con khó chịu mà mình lại rửa quá nhiều lần?

Vấn đề chưa phải là cần dùng sản phẩm gì mà là có một thói quen nhỏ cần sửa.

Nghiên cứu trên trẻ 2-12 tuổi cho thấy thói quen vệ sinh đáng quan tâm đến mức nào?

Một nghiên cứu đăng trên Journal of Pediatric and Adolescent Gynecology theo dõi 45 bé gái từ 2-12 tuổi có triệu chứng viêm âm hộ - âm đạo và so sánh với 26 bé không có triệu chứng. Trong nhóm có triệu chứng, các biểu hiện thường gặp gồm tiết dịch 44,4%, đỏ vùng âm hộ 37,8% và ngứa 24,4%.

Điều thú vị hơn nằm ở phần thói quen sinh hoạt. Trong nhóm trẻ được nghiên cứu, 42,9% có thói quen lau từ sau ra trước, 35,7% mặc quần áo chật và 21,4% sử dụng khăn ướt. Nhóm nghiên cứu kết luận rằng tình trạng ở trẻ trước dậy thì không chỉ liên quan đến vi sinh vật mà còn có liên hệ với vệ sinh cá nhân và các yếu tố kích ứng.

Tất nhiên, đây chỉ là một nghiên cứu quy mô nhỏ trên những bé đã có triệu chứng. Không thể lấy các tỷ lệ này rồi nói rằng "42,9% mọi bé gái đều lau sai" hay "khăn ướt chắc chắn gây viêm".

Giá trị của nghiên cứu nằm ở một điểm khác: thói quen hằng ngày thực sự đáng để bố mẹ quan sát.

Vậy bé gái có bắt buộc phải dùng dung dịch vệ sinh không?

Không bắt buộc.

Nếu bé không khó chịu, vùng ngoài sạch sẽ, được thay quần áo thường xuyên, không ngồi lâu trong đồ ẩm và đã được bố mẹ hỗ trợ vệ sinh đúng, nước sạch hoàn toàn có thể là nền tảng đủ tốt.

Hãy làm sạch vùng này hằng ngày bằng nước ấm hoặc để nước chảy nhẹ qua vùng ngoài, sau đó thấm khô nhẹ nhàng. Họ cũng khuyến nghị tránh các sản phẩm có hương liệu, khăn ướt khi da đang kích ứng và tránh chà xát mạnh.

Nếu nước sạch đã đủ, tại sao lại có dung dịch vệ sinh dành riêng cho trẻ em?

Trong đời sống thực tế, nhiều gia đình vẫn muốn sử dụng một sản phẩm làm sạch. Vì nguồn nước, khí hậu hiện này liệu có đủ sạch để bảo vệ con, ngoài ra nếu không có sản phẩm dành riêng, rất dễ xuất hiện tình huống tiện tay dùng luôn sữa tắm người lớn, xà phòng thơm hoặc sản phẩm tạo nhiều bọt cho vùng nhạy cảm của con.

Khi đó, một sản phẩm được thiết kế riêng cho trẻ, có độ tuổi sử dụng rõ ràng, công thức dịu và hướng dẫn dùng ngoài có thể là một lựa chọn phòng ngừa. Dung dịch vệ sinh cho bé gái đóng vai trò thêm một phương án làm sạch vùng ngoài phù hợp hơn so với việc dùng nhầm sản phẩm của người lớn.

Vậy tại sao người ta thường nhắc đến mốc 2 tuổi?

2 tuổi là mốc đáng chú ý chủ yếu vì nó thường trùng với một giai đoạn thay đổi khá lớn trong sinh hoạt của trẻ:

• Nhiều bé bắt đầu tập bỏ bỉm.
• Bắt đầu tập ngồi bô hoặc tự đi vệ sinh.
• Bắt đầu đi nhà trẻ, mẫu giáo.
• Mặc quần lót thường xuyên hơn.
• Bắt đầu muốn tự làm một số việc.
• Thời gian bố mẹ trực tiếp hỗ trợ vệ sinh giảm dần.

Chính quá trình trẻ chuyển sang tự lập khiến chuyện vệ sinh cá nhân trở nên đáng quan tâm hơn. Khi trẻ bắt đầu tự đi vệ sinh, kỹ năng tự làm sạch chưa hoàn thiện có thể góp phần làm vùng nhạy cảm dễ bị kích ứng hơn.

Vì vậy, 2 tuổi có thể là thời điểm bắt đầu xây dựng thói quen vệ sinh. Và việc mẹ lựa chọn 1 sản phẩm dịu nhẹ riêng biệt cho bé là khả thi.

Nên dùng hay không? Có thể quyết định đơn giản như thế này

Nếu quyết định dùng, đừng bắt đầu bằng câu hỏi "hãng nào tốt nhất?"

Câu hỏi nên đặt trước là: sản phẩm đó có phù hợp với trẻ không?

Mẹ có thể nhìn vào một số tiêu chí cơ bản:

• Có ghi rõ độ tuổi sử dụng hay không?
• Công thức có dịu nhẹ và hạn chế hương liệu không?
• Sản phẩm có hướng dẫn rõ chỉ dùng vùng ngoài không?
• Có dễ rửa sạch sau khi dùng không?
• Thành phần và nguồn gốc có được công bố minh bạch không?
• Có đang quảng cáo bằng những lời hứa quá mức như "trị viêm", "chữa ngứa", "diệt khuẩn tuyệt đối" hay không?

Nếu mẹ muốn tìm hiểu kỹ hơn trước khi mua, có thể đọc tiếp bài cách chọn dung dịch vệ sinh cho bé gái. Bài này đi sâu vào những tiêu chí nên xem trên nhãn sản phẩm, độ tuổi, hương liệu và cách sử dụng phù hợp.

5 việc có thể quan trọng hơn việc mua thêm một chai dung dịch vệ sinh

Thứ nhất, dạy bé lau từ trước ra sau. Đây là một trong những thói quen vệ sinh cơ bản được các hướng dẫn nhi khoa nhấn mạnh.

Thứ hai, đừng để bé ở trong quần áo ẩm quá lâu. Sau khi bơi, chạy nhảy hoặc ra nhiều mồ hôi, nên thay đồ khô cho bé. Môi trường ẩm kéo dài là một trong những yếu tố khiến vùng da dễ khó chịu hơn.

Thứ ba, ưu tiên quần áo rộng và quần lót cotton. Quần quá chật làm tăng ma sát và giữ ẩm; đây cũng là một yếu tố được ghi nhận trong nghiên cứu về trẻ có triệu chứng vulvovaginitis.

Thứ tư, đừng đánh đồng "thơm" với "sạch". Sữa tắm, nước giặt, nước xả, khăn ướt hay bath bomb có mùi hấp dẫn với người lớn nhưng có thể trở thành yếu tố kích ứng ở trẻ nhạy cảm.

Và cuối cùng, dạy con biết nói khi cơ thể khó chịu. Một bé biết nói "con ngứa", "con đau khi đi tiểu" hay "con thấy khó chịu" sẽ giúp bố mẹ nhận ra vấn đề sớm hơn rất nhiều.

Một chai dung dịch vệ sinh có thể hết sau vài tháng. Nhưng thói quen lau đúng chiều, giữ đồ khô và biết nói với bố mẹ khi cơ thể có điều bất thường sẽ theo con lâu hơn.

Khi nào ba mẹ nên đổi dung dịch vệ sinh và đưa bé đi khám?

Bố mẹ không nên tiếp tục thử hết sản phẩm này đến sản phẩm khác nếu bé có những biểu hiện như:

• Ngứa nhiều hoặc kéo dài.
• Đỏ, sưng hoặc đau rõ.
• Đau hoặc buốt khi đi tiểu.
• Tiết dịch bất thường.
• Dịch có màu xanh, có máu hoặc mùi bất thường.
• Triệu chứng thường xuyên tái phát.

Trẻ có thể liên quan đến kích ứng nhưng cũng có thể do nhiễm khuẩn, giun kim, bệnh da hoặc những nguyên nhân khác cần được đánh giá riêng. Khuyến nghị trẻ có dịch màu xanh, dịch có máu hoặc triệu chứng không cải thiện với chăm sóc vệ sinh phù hợp nên được nhân viên y tế đánh giá.

Vậy cuối cùng, bé gái còn nhỏ có cần dùng dung dịch vệ sinh không?

Không phải bé gái nào cũng cần dùng dung dịch vệ sinh. Với nhiều trẻ, nước sạch, vệ sinh vùng ngoài đúng cách, giữ quần áo khô thoáng và tránh chất kích ứng đã là nền tảng tốt.

Từ khoảng 2 tuổi, khi bé bắt đầu bỏ bỉm, đi học và tự đi vệ sinh nhiều hơn, bố mẹ có thể bắt đầu chú ý nhiều hơn đến thói quen chăm sóc vùng nhạy cảm. Nếu muốn sử dụng thêm một sản phẩm riêng, hãy coi đó là một lựa chọn hỗ trợ và ưu tiên sản phẩm phù hợp với trẻ, đúng độ tuổi, dịu nhẹ và chỉ dùng vùng ngoài.

Tham khảo thêm

Nếu bố mẹ đã quyết định muốn tìm một sản phẩm riêng cho con, bước tiếp theo nên là hiểu cách đọc thông tin sản phẩm thay vì chọn theo quảng cáo. Xem thêm: Cách chọn dung dịch vệ sinh cho bé gái: những tiêu chí bố mẹ nên biết.

Nguồn tham khảo

• American Academy of Pediatrics / HealthyChildren - Vulvovaginitis in Children & Teens.
• Nationwide Children's Hospital - Prepubertal Vulvovaginitis: Causes, Treatment and Prevention.
• Children's Mercy - Evidence Based Strategies: Vulvovaginitis in the Prepubertal Female.
• Cemek F. và cộng sự - Personal Hygiene and Vulvovaginitis in Prepubertal Children, Journal of Pediatric and Adolescent Gynecology.