Khô âm đạo là gì? Dấu hiệu, nguyên nhân và cách cải thiện an toàn
Đã kiểm duyệt
Marais de France
Content Reviewer
Chưa có đánh giá
10 lượt xem
1672x941Khô âm đạo thường được nhắc đến khi một người cảm thấy thiếu độ ẩm, căng rát hoặc khó chịu tại vùng kín. Triệu chứng có thể chỉ xuất hiện khi quan hệ, nhưng cũng có trường hợp kéo dài trong sinh hoạt hằng ngày, gây khó chịu khi đi lại, tập thể thao hoặc mặc quần áo bó sát.
Nhiều người mặc định khô âm đạo chỉ xảy ra sau mãn kinh. Thực tế, tình trạng này cũng có thể xuất hiện ở người trẻ, phụ nữ sau sinh, người đang cho con bú, người dùng một số loại thuốc hoặc đang trải qua phương pháp điều trị ảnh hưởng đến hormone.
Khô âm đạo không phải lúc nào cũng là một bệnh riêng biệt. Đây thường là một triệu chứng có thể liên quan đến thay đổi nội tiết, kích ứng, mức độ hưng phấn khi quan hệ hoặc một vấn đề sức khỏe khác.
Điều quan trọng là nhận biết đúng biểu hiện, xác định hoàn cảnh xuất hiện và không nhầm lẫn tình trạng khô với viêm nhiễm phụ khoa.
Khô âm đạo là gì?
Khô âm đạo là tình trạng âm đạo không duy trì được độ ẩm tự nhiên cần thiết, khiến bề mặt niêm mạc trở nên khô, nhạy cảm hoặc dễ bị kích ứng.
Trong cách nói thông thường, nhiều người dùng cụm từ “khô âm đạo” để mô tả cả cảm giác khô bên trong âm đạo lẫn vùng âm hộ bên ngoài. Tuy nhiên, đây là hai vị trí khác nhau:
- Âm đạo là ống nằm bên trong cơ thể.
- Âm hộ là khu vực bên ngoài, gồm môi lớn, môi bé, vùng quanh cửa âm đạo và các mô lân cận.
Có người chỉ cảm thấy khô sâu bên trong. Có người lại khó chịu chủ yếu ở cửa âm đạo hoặc vùng da bên ngoài. Một số trường hợp xuất hiện triệu chứng ở cả hai vị trí.
Sự phân biệt này có ý nghĩa thực tế vì mỗi loại sản phẩm hoặc phương pháp chăm sóc có thể được thiết kế cho phạm vi sử dụng khác nhau.
Cảm giác khô rất có thể liên quan đến suy giảm estrogen, nhưng cũng có thể xuất hiện khi chưa đủ kích thích trong quan hệ, dùng thuốc, thụt rửa, sử dụng sản phẩm có hương liệu hoặc mắc một số bệnh lý.
Ngứa, nóng rát và đau khi quan hệ cũng không chỉ xuất hiện ở người bị khô. Các biểu hiện tương tự có thể gặp trong viêm âm đạo, nhiễm nấm, bệnh da vùng âm hộ hoặc rối loạn cơ sàn chậu.
Vì vậy, không nên dựa vào một triệu chứng đơn lẻ để tự chẩn đoán hoặc tự mua thuốc đặt.
Dấu hiệu khô âm đạo thường gặp
Khô âm đạo không phải lúc nào cũng biểu hiện bằng cảm giác “không có độ ẩm”. Nhiều người nhận thấy vấn đề đầu tiên qua đau khi quan hệ, kích ứng hoặc căng rát vùng kín.
Các triệu chứng thường gặp gồm:
- Cảm giác khô, căng hoặc thiếu độ ẩm
- Nóng rát hoặc châm chích
- Ngứa nhẹ
- Đau hoặc khó chịu khi quan hệ
- Cảm giác ma sát tăng khi thâm nhập
- Khó chịu tại cửa âm đạo
- Đau khi khám phụ khoa
- Chảy máu nhẹ sau quan hệ
- Tiểu buốt, tiểu rắt hoặc tiểu nhiều lần
- Nhiễm trùng đường tiểu tái diễn ở một số người
Các triệu chứng về tiểu tiện thường được nhắc đến nhiều hơn ở người bị hội chứng niệu dục thời kỳ mãn kinh. Khi estrogen suy giảm, không chỉ mô âm đạo mà cả mô quanh niệu đạo và bàng quang cũng có thể bị ảnh hưởng.
Cảm giác khô và căng rát
Đây là biểu hiện điển hình nhất.
Người bị khô có thể cảm thấy vùng kín căng, thiếu mềm mại hoặc dễ bị cọ xát. Cảm giác này có thể rõ hơn khi đi bộ, ngồi lâu, đạp xe, tập thể thao hoặc mặc quần bó.
Ở một số người, triệu chứng không liên tục. Vùng kín có thể dễ chịu vào buổi sáng nhưng trở nên khô và nhạy cảm hơn vào cuối ngày hoặc sau khi vệ sinh nhiều lần.
Nếu khô chủ yếu nằm ở vùng âm hộ bên ngoài, người dùng cần tránh đưa các sản phẩm không được thiết kế cho vùng kín lên da chỉ vì thấy chúng có kết cấu dưỡng ẩm.
Nóng rát và ngứa
Niêm mạc thiếu độ ẩm có thể trở nên nhạy cảm, tạo cảm giác nóng rát hoặc ngứa nhẹ.
Tuy nhiên, ngứa dữ dội, sưng đỏ, khí hư thay đổi hoặc mùi bất thường không phải biểu hiện nên mặc định là do khô. Những dấu hiệu này có thể liên quan đến viêm âm đạo, nhiễm nấm, bệnh lây truyền qua đường tình dục hoặc bệnh da.
NHS lưu ý viêm âm đạo cũng có thể gây khô, ngứa, đau khi tiểu hoặc khi quan hệ. Vì các biểu hiện có thể chồng lấp, người đọc không nên tự chẩn đoán chỉ dựa trên cảm giác.
Đau khi quan hệ
Khi không có đủ độ ẩm, ma sát trong lúc quan hệ tăng lên. Điều này có thể gây đau tại cửa âm đạo, đau khi thâm nhập hoặc cảm giác bỏng rát sau khi quan hệ.
Đau có thể khiến cơ thể phản ứng bằng cách co chặt cơ sàn chậu. Người trong cuộc càng lo sợ, các cơ càng khó thả lỏng, từ đó làm lần quan hệ tiếp theo đau hơn.
Vòng lặp thường gặp là:
- Thiếu độ ẩm làm tăng ma sát.
- Ma sát gây đau.
- Nỗi lo đau làm giảm hưng phấn và khả năng tiết dịch.
- Cơ sàn chậu căng hơn.
- Việc thâm nhập trở nên khó khăn hơn.
Không nên cố tiếp tục quan hệ khi đang đau. Đau không phải là trải nghiệm bắt buộc phải chịu đựng và cũng không nên được giải quyết chỉ bằng cách tăng lượng gel bôi trơn nếu triệu chứng lặp lại nhiều lần.
Chảy máu nhẹ sau quan hệ
Bề mặt niêm mạc khô, mỏng hoặc dễ tổn thương có thể bị trầy xước khi ma sát, dẫn đến một lượng máu nhỏ sau quan hệ. Dù vậy, không nên tự kết luận mọi trường hợp chảy máu sau quan hệ đều do khô. Chảy máu còn có thể liên quan đến tổn thương cổ tử cung, polyp, viêm nhiễm hoặc nguyên nhân khác.
Khuyến nghị thăm khám nếu xuất hiện chảy máu sau quan hệ, giữa kỳ kinh hoặc sau mãn kinh.
Nguyên nhân gây khô âm đạo là gì?
Không có một nguyên nhân duy nhất cho tất cả các trường hợp. Thay đổi hormone là yếu tố quan trọng, nhưng thói quen vệ sinh, thuốc và mức độ hưng phấn cũng có thể góp phần.
Suy giảm estrogen
Estrogen giúp duy trì độ ẩm, độ đàn hồi và sức khỏe của mô âm đạo. Khi lượng hormone này giảm, niêm mạc có thể trở nên mỏng hơn, khô hơn, kém đàn hồi và dễ bị kích ứng.
Suy giảm estrogen có thể xuất hiện trong:
- Thời kỳ tiền mãn kinh
- Sau mãn kinh
- Sau sinh
- Khi đang cho con bú
- Sau phẫu thuật cắt hai buồng trứng
- Suy buồng trứng sớm
- Một số phương pháp điều trị ung thư
- Khi sử dụng thuốc kháng estrogen
Estrogen thấp là một nguyên nhân chính của khô âm đạo. Các thời điểm liên quan gồm sinh con, cho con bú, tiền mãn kinh, mãn kinh, phẫu thuật buồng trứng và điều trị ung thư.
Khô âm đạo trong thời kỳ tiền mãn kinh và mãn kinh
Khi bước vào giai đoạn tiền mãn kinh, hormone có thể dao động trước khi giảm rõ rệt. Vì vậy, cảm giác khô có thể xuất hiện ngay cả khi người phụ nữ vẫn còn kinh nguyệt.
Sau mãn kinh, khô âm đạo tuổi mãn kinh có thể là một phần của hội chứng niệu dục thời kỳ mãn kinh, thường được gọi tắt là GSM. Hội chứng này bao gồm các triệu chứng tại âm đạo, âm hộ và đường tiết niệu như:
- Khô và kích ứng
- Thiếu độ trơn
- Đau khi quan hệ
- Tiểu buốt
- Tiểu gấp hoặc tiểu nhiều lần
- Nhiễm trùng đường tiểu tái diễn
Khác với bốc hỏa có thể giảm dần theo thời gian, các triệu chứng GSM thường không tự cải thiện hoàn toàn và có thể tiến triển nếu không được chăm sóc phù hợp.
Điều này không có nghĩa mọi người sau mãn kinh đều cần dùng hormone. Lựa chọn phụ thuộc mức độ triệu chứng, tiền sử sức khỏe và đánh giá của bác sĩ.
Khô âm đạo sau sinh và khi cho con bú
Sau sinh, hormone thay đổi mạnh. Nếu đang cho con bú, estrogen có thể duy trì ở mức thấp hơn trong một khoảng thời gian, làm giảm độ ẩm tự nhiên của âm đạo.
Người mẹ có thể nhận thấy:
- Khô âm đạo khi quan hệ trở lại
- Đau hoặc căng tại cửa âm đạo
- Giảm dịch bôi trơn dù vẫn có ham muốn
- Vùng kín nhạy cảm hơn
- Lo sợ đau sau sinh
Khô sau sinh không đồng nghĩa với việc cơ thể phục hồi. Đây có thể là phản ứng liên quan đến hormone, đặc biệt trong giai đoạn cho con bú.
Tuy nhiên, đau sau sinh còn có thể liên quan đến vết khâu, sẹo tầng sinh môn, căng cơ sàn chậu hoặc quá trình lành mô. Nếu đau kéo dài, không nên chỉ quy về thiếu độ ẩm.
Chưa đủ hưng phấn khi quan hệ
Độ trơn tự nhiên thường tăng khi cơ thể được kích thích phù hợp. Nếu quá trình này chưa đủ, quan hệ có thể bắt đầu khi âm đạo chưa có đủ độ ẩm.
Những yếu tố thường gặp gồm:
- Màn dạo đầu quá ngắn
- Cảm giác vội vàng
- Tâm lý căng thẳng
- Sợ đau
- Mâu thuẫn hoặc thiếu an toàn trong mối quan hệ
- Không gian không đủ riêng tư
- Hoạt động tình dục không phù hợp với sở thích
- Thời gian quan hệ kéo dài
- Cơ thể mệt mỏi
Khô do chưa đủ hưng phấn không có nghĩa người đó “không có ham muốn” hoặc “không yêu bạn đời”. Ham muốn, hưng phấn và phản ứng tiết dịch là những quá trình liên quan nhưng không hoàn toàn giống nhau.
Vì thế hãy dành thời gian cho các hình thức kích thích phù hợp để tăng hưng phấn, để độ trơn tự nhiên khi được kích thích có thể giúp giảm khô và nóng rát.
Dùng thuốc và phương pháp điều trị
Một số loại thuốc có thể góp phần gây khô âm đạo do ảnh hưởng đến hormone hoặc làm giảm tiết dịch của cơ thể.
Các nhóm được các nguồn y khoa đề cập gồm:
- Một số thuốc tránh thai nội tiết
- Một số thuốc chống trầm cảm
- Thuốc cảm lạnh hoặc dị ứng
- Thuốc kháng estrogen
- Liệu pháp nội tiết trong điều trị ung thư
- Hóa trị
- Xạ trị vùng chậu
Không nên tự ngừng thuốc khi nghi ngờ thuốc gây khô. Việc dừng đột ngột có thể ảnh hưởng đến bệnh đang điều trị. Cách phù hợp hơn là ghi lại thời điểm triệu chứng bắt đầu, tên thuốc, liều dùng và trao đổi với bác sĩ kê đơn.
Vệ sinh quá mức hoặc dùng sản phẩm gây kích ứng
Âm đạo có cơ chế tự làm sạch. Thụt rửa hoặc đưa dung dịch vệ sinh vào bên trong có thể gây kích ứng và làm xáo trộn môi trường tự nhiên.
Những thói quen có thể khiến vùng kín khô hoặc nhạy cảm hơn gồm:
- Thụt rửa âm đạo
- Dùng xà phòng có hương liệu
- Dùng chất khử mùi vùng kín
- Ngâm bồn với sản phẩm tạo bọt
- Vệ sinh quá nhiều lần trong ngày
- Chà xát mạnh bằng khăn
- Dùng khăn ướt có cồn hoặc hương liệu
- Đưa sản phẩm làm sạch vào trong âm đạo
NHS khuyến nghị tránh sản phẩm có hương liệu và không dùng kem dưỡng, lotion hoặc sản phẩm không được thiết kế cho âm đạo vì chúng có thể làm tăng kích ứng hoặc nhiễm trùng.
Vệ sinh sạch không có nghĩa là phải rửa nhiều lần hoặc tạo cảm giác “thơm lâu”. Chăm sóc phù hợp thường đơn giản hơn: làm sạch nhẹ nhàng vùng bên ngoài và giữ khô thoáng.
Một số tình trạng sức khỏe khác
Khô âm đạo đôi khi liên quan đến vấn đề sức khỏe khác, chẳng hạn:
- Hội chứng Sjögren
- Đái tháo đường
- Bệnh da vùng âm hộ
- Viêm âm đạo
- Rối loạn miễn dịch
- Rối loạn cơ sàn chậu
- Suy buồng trứng sớm
Hội chứng Sjögren là bệnh tự miễn có thể gây khô mắt, khô miệng và khô niêm mạc ở nhiều vị trí, trong đó có âm đạo. Không nên tự suy đoán mình mắc bệnh tự miễn chỉ vì bị khô vùng kín. Việc đánh giá cần dựa trên toàn bộ triệu chứng, tiền sử và khám lâm sàng.
Vì sao người trẻ vẫn có thể bị khô âm đạo?
Khô âm đạo không chỉ là vấn đề của tuổi mãn kinh.
Người trẻ vẫn có thể gặp tình trạng này khi:
- Đang mang thai hoặc cho con bú
- Sử dụng thuốc tránh thai nội tiết
- Dùng một số thuốc chống trầm cảm
- Chưa đủ hưng phấn khi quan hệ
- Căng thẳng kéo dài
- Vệ sinh vùng kín quá mức
- Dùng sản phẩm gây kích ứng
- Đang điều trị ảnh hưởng đến hormone
- Có bệnh lý nền
- Lo sợ đau khiến cơ sàn chậu co chặt
Ở người trẻ, điều cần tránh là mặc định khô âm đạo đồng nghĩa với “lão hóa sớm” hoặc suy giảm nữ tính. Những cách diễn giải này không chính xác và dễ tạo thêm áp lực tâm lý.
Nếu triệu chứng chỉ thỉnh thoảng xuất hiện khi quan hệ, có thể đánh giá lại thời gian kích thích, cảm giác thoải mái và mức độ ma sát.
Nếu tình trạng lặp lại trong sinh hoạt hằng ngày, kéo dài nhiều tuần hoặc xuất hiện cùng khí hư bất thường, người dùng nên đi khám để xác định nguyên nhân.
Khô âm đạo có giống viêm âm đạo không?
Khô âm đạo và viêm âm đạo có thể gây một số triệu chứng giống nhau, nhưng không phải cùng một tình trạng.
| Đặc điểm | Khô âm đạo | Có thể liên quan viêm âm đạo |
|---|---|---|
| Cảm giác thường gặp | Khô, căng, ma sát, châm chích | Ngứa, rát, sưng, đau |
| Khí hư | Có thể không thay đổi | Có thể đổi màu, mùi hoặc độ đặc |
| Mùi bất thường | Không phải dấu hiệu điển hình | Có thể xuất hiện |
| Đau khi quan hệ | Thường gặp | Cũng có thể gặp |
| Đau khi tiểu | Có thể có, nhất là quanh mãn kinh | Có thể gặp |
| Da bên ngoài | Có thể khô hoặc nhạy cảm | Có thể đỏ, sưng, nứt |
| Cách xử lý | Dựa vào nguyên nhân và mức độ khô | Điều trị phụ thuộc nguyên nhân viêm |
Bảng trên chỉ có giá trị tham khảo, không dùng để tự chẩn đoán.
Lưu ý khí hư trắng vón cục kèm ngứa có thể liên quan đến nấm; khí hư vàng, xanh hoặc có mùi kèm đau có thể liên quan đến nhiễm trùng khác. Tuy nhiên, triệu chứng thực tế không phải lúc nào cũng điển hình.
Khi nào nghiêng nhiều hơn về tình trạng khô?
Khô có khả năng phù hợp hơn khi:
- Cảm giác chính là căng và ma sát
- Khí hư không đổi màu hoặc có mùi bất thường
- Triệu chứng rõ hơn khi quan hệ
- Đang cho con bú hoặc bước vào tiền mãn kinh
- Gần đây sử dụng thuốc có thể ảnh hưởng hormone
- Vùng kín bị khô sau khi vệ sinh quá mức
Dù vậy, người dùng vẫn nên thăm khám nếu triệu chứng kéo dài hoặc không đáp ứng với cách chăm sóc nhẹ nhàng.
Khi nào cần nghĩ đến nguyên nhân khác?
Nên đi khám thay vì chỉ dùng sản phẩm dưỡng ẩm nếu có:
- Khí hư đổi màu
- Mùi khó chịu rõ rệt
- Ngứa dữ dội
- Đau vùng bụng dưới
- Sốt, rét run hoặc cảm giác mệt
- Vết loét hoặc mụn nước
- Đau khi tiểu
- Chảy máu bất thường
- Triệu chứng xuất hiện sau quan hệ với bạn tình mới
Những dấu hiệu này có thể cần khám và xét nghiệm để phân biệt nhiễm trùng, bệnh da hoặc vấn đề khác.
Cách cải thiện Khô âm đạo an toàn
Cách xử lý phụ thuộc vào mức độ triệu chứng và nguyên nhân. Với tình trạng nhẹ, chưa có dấu hiệu cảnh báo, người dùng có thể bắt đầu bằng điều chỉnh thói quen và sử dụng sản phẩm phù hợp với đúng mục đích.
Nếu triệu chứng kéo dài, ảnh hưởng sinh hoạt hoặc liên quan đến thay đổi hormone rõ rệt, nên được bác sĩ đánh giá.
Điều chỉnh cách vệ sinh vùng kín
Nên ưu tiên những thói quen đơn giản:
- Chỉ vệ sinh nhẹ nhàng vùng bên ngoài
- Không thụt rửa âm đạo
- Tránh xà phòng và chất khử mùi có hương liệu mạnh
- Không chà xát bằng khăn thô
- Lau khô nhẹ nhàng sau khi rửa
- Mặc đồ lót thông thoáng
- Thay quần áo ẩm sau khi tập luyện
- Không lạm dụng băng vệ sinh hằng ngày nếu gây bí và kích ứng
Không cần cố làm sạch toàn bộ dịch âm đạo. Dịch tiết bình thường có vai trò giữ ẩm và hỗ trợ môi trường tự nhiên.
Việc rửa nhiều lần để giảm cảm giác khó chịu đôi khi lại khiến vùng da bên ngoài khô hơn.
Dành đủ thời gian cho sự hưng phấn
Nếu khô chủ yếu xuất hiện khi quan hệ, cần xem xét cả trải nghiệm tình dục chứ không chỉ sản phẩm đang dùng.
Những thay đổi có thể hữu ích gồm:
- Dành nhiều thời gian hơn cho màn dạo đầu
- Trao đổi rõ về cảm giác dễ chịu và khó chịu
- Không bắt đầu thâm nhập khi cơ thể chưa sẵn sàng
- Thử tư thế giúp kiểm soát độ sâu và tốc độ
- Dừng lại khi có đau
- Bổ sung gel bôi trơn khi cần
- Không xem việc thâm nhập là mục tiêu bắt buộc
Sự hưng phấn không thể được ép buộc. Nếu một người đang lo lắng, mệt mỏi hoặc không cảm thấy an toàn, cơ thể có thể không tạo đủ độ trơn dù mối quan hệ vẫn tốt.
Điều trị y tế khi triệu chứng liên quan đến hormone
Nếu khô âm đạo liên quan đến tiền mãn kinh, mãn kinh hoặc giảm estrogen, bác sĩ có thể trao đổi về các phương pháp điều trị kê đơn.
Tùy trường hợp, lựa chọn có thể gồm:
- Estrogen âm đạo liều thấp
- Kem, viên hoặc vòng đặt âm đạo chứa estrogen
- Một số thuốc kê đơn không phải estrogen
- Điều trị phối hợp triệu chứng mãn kinh
- Vật lý trị liệu cơ sàn chậu khi có co thắt hoặc đau
- Dụng cụ nong âm đạo trong trường hợp được chỉ định
Estrogen âm đạo tác động trực tiếp lên mô tại chỗ và thường sử dụng liều thấp hơn liệu pháp estrogen toàn thân. Tuy nhiên, đây vẫn là thuốc hormone và không phù hợp để tự mua hoặc tự dùng.
Người có tiền sử ung thư vú, ung thư phụ khoa hoặc đang dùng thuốc kháng estrogen cần trao đổi với bác sĩ điều trị trước khi cân nhắc bất kỳ sản phẩm hormone nào.
Phân biệt kem dưỡng ẩm âm đạo và gel bôi trơn
Hai nhóm này thường bị nhầm lẫn.
- Sản phẩm dưỡng ẩm được dùng định kỳ để duy trì độ ẩm.
- Gel bôi trơn được dùng trước hoặc trong khi quan hệ để giảm ma sát.
- Một số người chỉ cần một nhóm.
- Một số trường hợp có thể cần cả hai vào những thời điểm khác nhau.
Người đọc có thể xem phân tích chi tiết tại bài kem dưỡng ẩm âm đạo và gel bôi trơn khác nhau thế nào?.
Những cách không nên tự áp dụng khi bị khô
Một số phương pháp truyền miệng có thể làm triệu chứng nặng hơn hoặc che lấp bệnh lý.
Không dùng kem dưỡng thể bên trong âm đạo: Kem dưỡng thể và kem mặt được phát triển cho da, không phải niêm mạc âm đạo. Sản phẩm có thể chứa hương liệu, chất tạo màu, dầu hoặc chất bảo quản gây kích ứng. Việc có nhãn “dưỡng ẩm” không có nghĩa sản phẩm phù hợp để đưa vào vùng kín.
Không thụt rửa bằng nước muối, lá hoặc dung dịch tự pha: Thụt rửa không điều trị được khô âm đạo. Dung dịch tự pha có thể có nồng độ, độ pH hoặc mức độ vệ sinh không phù hợp. Việc đưa chất lỏng vào bên trong còn có thể làm xáo trộn môi trường tự nhiên, gây kích ứng hoặc trì hoãn việc điều trị đúng nguyên nhân.
Không tự mua thuốc trị nấm khi chưa xác định nguyên nhân: Ngứa hoặc rát không đồng nghĩa với nhiễm nấm.Nếu nguyên nhân là khô, kích ứng hoặc bệnh da, thuốc nấm không giải quyết được vấn đề. Dùng không đúng còn có thể làm vùng kín nhạy cảm hơn và khiến việc chẩn đoán sau đó khó khăn.
Không cố quan hệ dù đang đau:Đau khi quan hệ không nên được xem là điều phải chịu đựng.Tiếp tục khi đang đau có thể làm tăng tổn thương bề mặt, củng cố nỗi sợ đau và khiến cơ sàn chậu co chặt hơn trong những lần sau. Nên dừng lại, trao đổi với bạn tình và tìm nguyên nhân nếu tình trạng lặp lại.
Không tự dùng estrogen âm đạo: Estrogen âm đạo có thể hữu ích trong một số trường hợp nhưng vẫn là phương pháp điều trị y tế. Không nên dùng theo lời giới thiệu của người quen hoặc áp dụng đơn thuốc cũ. Bác sĩ cần đánh giá triệu chứng, tiền sử ung thư, chảy máu âm đạo, thuốc đang dùng và các yếu tố nguy cơ khác.
Bệnh khô âm đạo có nguy hiểm không?
Khô âm đạo nhẹ không phải lúc nào cũng nguy hiểm.
Tuy nhiên, triệu chứng kéo dài có thể ảnh hưởng đến:
- Sinh hoạt hằng ngày
- Chất lượng giấc ngủ
- Đời sống tình dục
- Tâm lý và hình ảnh cơ thể
- Sự tự tin trong mối quan hệ
- Khả năng khám phụ khoa
- Sức khỏe đường tiết niệu ở một số trường hợp
Ở người sau mãn kinh, khô có thể là một phần của GSM. Nếu không được chăm sóc, tình trạng này có thể tiến triển thay vì tự biến mất.
Điều cần tránh là suy diễn rằng khô âm đạo trực tiếp gây ung thư hoặc vô sinh. Không có cơ sở để khẳng định như vậy chỉ từ một triệu chứng khô.
Mối quan tâm chính là tìm đúng nguyên nhân, giảm khó chịu và không bỏ sót các dấu hiệu cần đánh giá y tế.
Bạn nên đi khám ngay nếu thấy dấu khô âm đạo sau?
Nên đặt lịch khám nếu:
- Khô âm đạo kéo dài vài tuần
- Các biện pháp tự chăm sóc không cải thiện triệu chứng
- Tình trạng ảnh hưởng đến sinh hoạt hoặc đời sống tình dục
- Đau khi quan hệ lặp lại
- Khí hư đổi màu, mùi hoặc độ đặc
- Ngứa hoặc nóng rát dữ dội
- Tiểu buốt hoặc tiểu rắt tái diễn
- Đau vùng bụng dưới hoặc vùng chậu
- Chảy máu sau quan hệ
- Chảy máu giữa kỳ kinh
- Chảy máu sau mãn kinh
- Xuất hiện vết loét, mụn nước hoặc tổn thương da
- Triệu chứng xuất hiện sau khi có bạn tình mới
NHS khuyến nghị thăm khám khi khô kéo dài nhiều tuần, ảnh hưởng cuộc sống, không cải thiện hoặc đi kèm khí hư và chảy máu bất thường.
Bác sĩ có thể kiểm tra những gì?
Không phải trường hợp nào cũng cần xét nghiệm phức tạp.
Bác sĩ có thể hỏi:
- Triệu chứng bắt đầu từ khi nào
- Khô xuất hiện hằng ngày hay chỉ khi quan hệ
- Vị trí khó chịu nằm bên ngoài hay bên trong
- Chu kỳ kinh nguyệt
- Tình trạng mang thai hoặc cho con bú
- Thuốc và thực phẩm bổ sung đang dùng
- Tiền sử phẫu thuật hoặc điều trị ung thư
- Sản phẩm vệ sinh đang sử dụng
- Có khí hư, mùi hoặc chảy máu hay không
- Tình trạng tiểu tiện
- Mức độ đau khi quan hệ
Tùy biểu hiện, bác sĩ có thể khám vùng âm hộ, khám âm đạo hoặc lấy mẫu dịch để kiểm tra nhiễm trùng. Người bệnh có quyền yêu cầu dừng khám nếu cảm thấy quá đau hoặc không thoải mái. Việc ghi lại triệu chứng trước buổi khám có thể giúp cuộc trao đổi rõ ràng hơn.
Câu hỏi thường gặp
Khô âm đạo có tự hết không?
Điều này phụ thuộc vào nguyên nhân.Khô do thay đổi tạm thời, chẳng hạn sau sinh, khi cho con bú hoặc do một loại thuốc, có thể cải thiện khi hormone và hoàn cảnh thay đổi. Khô liên quan đến GSM sau mãn kinh thường không tự cải thiện hoàn toàn và có thể tiến triển nếu không được chăm sóc. Nếu tình trạng kéo dài nhiều tuần, nên đi khám thay vì chờ đợi vô thời hạn.
Uống nhiều nước có hết khô âm đạo không?
Uống đủ nước có lợi cho sức khỏe nói chung nhưng không phải phương pháp điều trị trực tiếp cho mọi trường hợp khô âm đạo. Nếu nguyên nhân là suy giảm estrogen, thuốc, kích ứng hoặc bệnh lý, chỉ tăng lượng nước uống thường không giải quyết được vấn đề. Không nên hiểu rằng khô âm đạo luôn là dấu hiệu cơ thể thiếu nước.
Khô âm đạo có ảnh hưởng khả năng mang thai không?
Khô âm đạo không đồng nghĩa với vô sinh. Tuy nhiên, đau khi quan hệ hoặc khó thâm nhập có thể làm giảm tần suất quan hệ. Một số loại gel bôi trơn cũng có thể không phù hợp với người đang mong muốn có thai. Người đang cố gắng thụ thai nên chọn sản phẩm ghi rõ tương thích với tinh trùng và trao đổi với bác sĩ nếu có chu kỳ bất thường hoặc đã cố gắng trong thời gian dài mà chưa có thai.
Có nên dùng kem dưỡng ẩm vùng kín hằng ngày không?
Tần suất phụ thuộc vào từng sản phẩm. Có loại dùng mỗi ngày trong giai đoạn đầu, có loại dùng vài lần mỗi tuần. Không nên dùng theo thói quen chung hoặc tăng tần suất chỉ vì muốn cải thiện nhanh hơn. Người đọc có thể tham khảo các nhóm kem dưỡng ẩm vùng kín để tìm hiểu dạng dùng và phạm vi sử dụng. Việc lựa chọn cần dựa trên hướng dẫn cụ thể, không chỉ dựa vào tên gọi.
Khô âm đạo là tình trạng thiếu độ ẩm tại âm đạo, cửa âm đạo hoặc vùng âm hộ, có thể gây căng rát, ngứa, đau khi quan hệ và khó chịu trong sinh hoạt.
Suy giảm estrogen là một nguyên nhân quan trọng, đặc biệt trong thời kỳ tiền mãn kinh, mãn kinh, sau sinh và khi cho con bú. Ngoài ra, thuốc, vệ sinh quá mức, sản phẩm có hương liệu, chưa đủ hưng phấn và một số bệnh lý cũng có thể góp phần.
Với triệu chứng nhẹ, người dùng có thể bắt đầu bằng cách vệ sinh nhẹ nhàng, tránh thụt rửa, dành đủ thời gian cho sự hưng phấn và lựa chọn đúng giữa sản phẩm dưỡng ẩm với gel bôi trơn.
Khí hư bất thường, mùi khó chịu, đau vùng chậu, chảy máu hoặc triệu chứng kéo dài là những dấu hiệu không nên tự xử lý. Trong các trường hợp này, thăm khám giúp xác định đúng nguyên nhân và tránh dùng sản phẩm hoặc thuốc không phù hợp.
Tài liệu tham khảo
- American College of Obstetricians and Gynecologists: thông tin về nguyên nhân khô âm đạo, sức khỏe âm hộ và thay đổi sau sinh.
- National Health Service: triệu chứng, nguyên nhân, cách tự chăm sóc và thời điểm cần thăm khám.
- Mayo Clinic: nguyên nhân, hội chứng niệu dục thời kỳ mãn kinh và các lựa chọn điều trị.
- The Menopause Society: tổng quan về hội chứng niệu dục thời kỳ mãn kinh.
